A: Này các bạn ơi, các bạn có biết các vị tu sĩ Phật giáo(PG) Tây
Tạng ăn thịt bò không? - nghĩa là họ không ăn chay đó mà . Quý thầy
tu Việt nam mình mà thuộc Nam Tông cũng vậy, ăn mặn đó ! nhưng họ
chỉ ăn một bửa .
C: Bậy nào, tại sao lại như vậy
được ?
B: Không phải bậy đâu. Các bạn
có biết không ? chúng ta thường tiếp xúc với qúy Thầy tu Bắc Tông ,
quí vị này theo truyền thống ''tu hành thì phải ăn chay'' nên chúng
ta ngạc nhiên khi gặp những vị tu sĩ PG mà ăn mặn nghĩa là ăn thịt
đó thôi. Thật ra khi xưa , có nhiều sự kiện được ghi lai trong đời
sống đức Phật và chư tỳ kheo, ban đầu họ đã ăn thịt .
A: thật vậy sao ?
B: thật chứ , này nha: hồi đức
Phật còn tại thế, khi đi khất thực, ai cho cái gì ,quý Thầy ăn cái
đó, không phân biệt ngon dở. Có câu chuyện kể rằng đại đức Pindola
Bharadvaja đã thản nhiên ăn ngón tay của một người cùi rụng rơi vào
bình bát của ngài, khi người này cúng dường vật thực. Như vậy việc
ăn chay hay ăn mặn đâu còn là vấn đề nữa ?
C: Đức Phật có cấm các thầy tỳ
kheo ăn thịt không ?
B: Thời đức Phật còn tại thế,
khi đi khất thực, tỳ kheo được phép ăn 5 thứ thịt , gọi là ngũ tịnh
nhục .
A: đó là 5 thứ thịt gì vậy ?
B: đó là qui định về việc ăn
thịt :
1. thịt ăn mà không thấy người giết .
2. thịt ăn mà không nghe tiếng của con vật kêu la
3. thịt ăn mà không nghi người ta giết vì mình và cho mình ăn.
4. thịt của con thú tự chết.
5. thịt của con thú khác ăn còn dư .
Có chỗ người ta ghi gọn lại là ''tam tịnh nhục'' ( không thấy, không
nghe, không nghi ngờ) để nói dến qui định của đức Phật về việc ăn
thịt.
C: vậy còn theo giới luật thì
sao ?
B: trong giới luật của Tỳ kheo
( Pratimoksha) dù là 227 giới của Tiểu thừa hay 250 giới của Đại
thừa đều không có giới nào cấm ăn thịt cả. Do đó một vị tỳ kheo ăn
thịt chay hay thịt mặn đều không thể xem là phạm giới được. Ngoài
ra, các bạn không nghe người ta nói ''ăn mặn nói ngay hơn ăn chay
nói dối'' sao? _ câu này không phải nói ăn mặn tốt nhưng là để cảnh
tỉnh người ăn chay, vì nhiều người ăn chay còn sinh tâm ngã mạn, chê
bai người không ăn chay .
A: như vậy tại sao Phật tử Đại
thừa lại có giới ăn chay ?
B: Trong 2 kinh Đại thừa Lăng
Già và Đại bát Niết bàn, đức Phật dạy đệ tử không được ăn thịt cá,
vì như vậy làm mất hạt giống từ bi. Trong Kinh Phạm Võng nói về Bồ
tát giới cũng có 10 giới trọng và 48 giới khinh (trong đó giới khinh
thứ 3 là cấm ăn thịt) Vì vậy ai thọ bồ tát giới phải ăn trường trai.
Gần đây Thượng Tọa Đức Niệm sọan dịch cuốn ''Tại gia Bồ tát giới''
gồm 6 giới trọng và 28 giới khinh, trong đó không bắt buộc phải
trường trai nữa mà phải giữ ít nhất là 6 ngày chay trong một tháng.
C: như vậy, nếu ta thích ăn
chay vì lòng từ bi hay giữ giới bồ tát thì cứ việc ăn chay, mấy ngày
trong 1 tháng cũng được, ăn chay trường cũng được nhưng đừng chỉ
trích hay coi thường người không ăn chay như ta, có phải không ?
B: Đúng rồi, bạn nắm vững vấn
đề ăn chay ăn mặn rồi đó!
A: Các bạn có biết rằng Phật tử
Nam Tông chỉ trích qúy Thầy Bắc tông ăn chay là ''chạy theo Đề bà
Đạt Đa'' không ? Tại sao vậy hả ?
B: tại vì vào thời đức Phật, Đề
bà Đạt Đa yêu cầu ngài ban hành thêm 5 giới luật của hàng xuất gia :
1. tỳ kheo phải sống trọn đời trong rừng 2. tỳ kheo phải sống đời du
phương hành khất 3. tỳ kheo phải đắp y may bằng những mảnh vải rách
lượm ở các đống rác hay trong nghĩa địa 4. tỳ kheo phải sống dưới
gốc cây 5. tỳ kheo phải ăn chay suốt đời. Đức Phật tuyên bố rằng các
đệ tử của ngài được tự do hành động về 5 điều này, muốn theo hay
không tùy ý.
C: nghe nói chư Tăng và các Lạt
Ma Tây Tạng ăn thịt bò và đặc biệt thịt Yak ( một loại bò núi rất
to) phải không ? Các bạn có biết tại sao không hả ?
B: có một lần trong một buổi
thuyết pháp , Lạt ma Thrangou Rinpoche trả lời câu hỏi ''tại sao các
sư Tây Tạng không ăn chay?'' như sau : dân Tây Tạng giết một con Yak
nuôi được 10 người trong một tháng , trong khi đó nấu một bó cải có
thể làm chết biết bao nhiêu côn trùng sâu bọ mà chỉ nuôi được một
người trong một bửa ! Vậy thì cái nào lợi và ai sát sanh nhiều hơn
đây! Câu trả lời khá lý thú đó chứ, phải không các bạn ?
A: cũng có lý của họ. Tương tự,
chúng ta thường nghe mấy bà nội trợ thắc mắc : ăn chay là tránh sát
sanh nhưng còn chuyện xịt thuốc cho ruồi, kiến, gián ,chuột . . .
trong nhà bếp, nhà kho v..v.. chết thì làm sao đây ? Đó là chưa nói
làm ruộng, làm vườn, trồng cây . . . lại còn phải xịt thuốc trừ sâu
nữa !
B: Đúng vậy, sau khi nghe hết
mọi lý lẽ, ăn chay hay ăn mặn là tùy ý bạn ; cái chính mà người Phật
tử cần lưu tâm là ''ăn để sống'', để nuôi thân ''chứ không phải sống
để mà ăn''
C: nói đúng lắm, chúng ta ai cũng nghe câu ''bệnh tùng khẩu nhập,
họa tùng khẩu xuất'' nghĩa là '' bệnh từ miệng vào và tai họa từ
miệng mà ra'' vì vậy phải ăn sao cho đúng phép dưỡng sinh .
A: thế nào là đúng phép dưỡng sinh? Nghe nói nguời Tây phương không
phải là Phật tử họ cũng ăn chay đó, vì ăn chay có nhiều chất bổ
dưỡng có phải không ?
C: Phải rồi! Ăn chay rất tốt
chứ ,vì ăn chay là ăn các loại ngũ cốc, hoa quả, rau cải tươi, bơ
sữa, fromage ( cheese) , đậu, mật ong, nước trái cây ,nước suối . .
. là những loại thực phẩm đầy đủ chất bổ dưỡng cho cơ thể, đầy đủ
sinh tố, giúp cho tâm trí bén nhạy, sáng suốt, và vắng lặng. Còn
những thức ăn như thịt cá, hành tỏi, rượu, cà phê thuốc lá, thuốc
phiện . . đồ hộp, đồ gia vị, đồ hóa học đều có hại cho cơ thể ,làm
tiêu hao năng lực, kích thích cả thân và tâm trí , làm con người mất
tự chủ. Càng dùng ít càng tốt.
B: đó chính là lý do người ta
càng ngày càng ngán và sợ thịt ; đó là chưa nói ăn thịt làm cho dạ
dày mau mệt, những loại dầu thực vật tốt cho cơ thể hơn là dầu động
vật v..v.. Ngoài ra còn phải ăn thong thả, ăn vừa đủ ,đừng để quá
no; phải biết ăn theo mùa, những trái cây rau quả đúng mùa thì vừa
rẻ vừa tốt và bổ dưỡng.
A: Nãy giờ chúng ta chỉ nói
chung về ăn chay và ăn mặn mà chưa đi sâu vào chi tiết như tại sao
có những luận cứ chống lại việc ăn thịt về phương diện tôn giáo ? _
nói rõ hơn là đạo Phật .
B: trong kinh Lăng Già nói rằng
chúng ta không nên ăn thịt thú vật vì vài lý do sau đây : 1. những
thú vật hiện nay có thể là bà con bạn bè với chúng ta trong những
kiếp quá khứ. 2. Chính cha mẹ bà con bạn bè của chúng ta hôm nay có
thể tái sanh làm thú vật trong các kiếp sau này . 3. thịt được xem
là ô uế vì sự phóng uế của thân xác 4. viễn ảnh bị giết khiến cho
thú vật kinh hoàng 5. toàn bộ thịt chẳng khác gì một xác chết thối
rữa 6. ăn thịt có thể khiến cho tánh tình nóng nảy, độc ác, gợi cảm
nhục dục . 7. theo bản tánh tự nhiên, con người không phải là con
vật ăn thịt.
C: Thật vậy đó: cơ thể con
người giống loài ăn cỏ nhưng không hoàn toàn là loài ăn cỏ vì cấu
trúc dạ dày của con người khác hẵn với loài ăn cỏ, nhưng bộ ruột dài
thì giống với loài ăn cỏ mà khác với loài ăn thịt ; đó là một cơ cấu
thoả hiệp giữa loài ăn cỏ thuần túy và loài ăn thịt thuần túy; vì
vậy, ''con người là một loài ăn tạp'' Thực phẩm chay thích hợp cho
sức khoẻ con người vì trong các thức ăn chay có các chất đạm cao để
cân bằng với lượng Cholesterol dư thừa trong cơ thể. Bệnh cao
Cholesterol là hậu quả tai hại của việc dùng qúa nhiều sản phẩm từ
động vật.
A: A`, mà các bạn có biết vào
thời đức Phật, các tôn giáo khác có cấm ăn thịt không ?
C: không, không phải tất cả tín
đồ các tôn giáo đều bị cấm ăn thịt ; bởi vì bạn không nhớ là ở Ấn độ
có tục lệ giết súc vật để tế thần linh đó sao ? Chính dức Phật đã lý
luận với người Bà La Môn tế lễ khi cứu một con dê con sắp bị thọc
huyết đó ! Tuy nhiên đa số tín đồ Hindu (Ấn Độ giáo) lại ăn chay,
hay ít nhất họ tránh ăn thịt bò. Còn phái Kỳ na thì ''kỹ lưỡng'' hơn
nữa ; họ không những chỉ ăn chay mà lại còn cấm ăn một số trái cây
có một số sinh vật bé li ti sống trên đó như trái vải, họ cũng cấm
dùng bửa sau khi mặt trời lặn vì như vậy sẽ có một số thiêu thân lao
vào bếp lửa chết v..v..
B: Còn nữa, theo kinh Thánh thì
sau khi tạo dựng nên Trời đất Thựợng đế đã ra lệnh cho con người
phải ăn rau đậu nhưng lệnh cấm đó đã được hủy bỏ sau cơn đại hồng
thủy rồi. Ở Trung Hoa thì vào năm 511 trước tây lịch, Lương Võ Đế đã
ra kệnh cấm ăn thịt và tại hầu hết các nước Tây Phương và nơi tiểu
lục địa Ấn Độ đã có sự chống đối việc ăn thịt các con vật cưng (
pets) hay các loài bò sát .
A: nghe nói ở Ấn Độ thời đức
Phật tuy không cấm ăn thịt nhưng cũng có một số con vật không được
đụng tới phải không ?
C: phải đó, ở xã hội Ấn Độ thời
đó, thịt của 10 sinh vật sau đây bị cấm xử dụng ; đó là : thịt
người, thịt voi, ngựa, chó, rắn, sư tử, cọp, beo, gấu và linh cẩu.
A: tại sao những con vật này
lại ưu tiên ?
B: mặc dù không ai nói chi tiết
tại sao nhưng ngầm hiểu rằng sở dĩ có sự cấm đoán vì đã được công
chúng đồng ý. Đức Phật của chúng ta thường có khuynh hướng chấp nhận
những phong tục xã hội đang thịnh hành miễn là đừng mâu thuẩn với
những nguyên lý giáo pháp của ngài .
C: tại sao trong 10 con vật
không có con bò cái ? hiện nay nó là con linh vật cấm kỵ nhất của Ấn
Độ giáo đó mà !
B: điều đó cho thấy có lẽ vào
thời đức Phật, Ấn Độ giáo chưa được phát triễn và sự kiện bò cái sau
này mới được thừa nhận . Tuy nhiên đối với chúng ta hôm nay việc
quan trọng là qua cuộc nói chuyện này, tóm tắt cho được ''tại sao
Phật dạy người Phật tử phải ăn chay'' và ''ăn chay như thế nào mới
được gọi là đúng với chánh pháp''
A: Vậy thì các bạn làm ơn tóm
tắt lại hai trọng tâm đó đi !
B: Những lợi ích của sự ăn chay
là: thân thể khoẻ mạnh, tránh các bệnh nan y và làm việc được dai
sức. Ăn chay giúp trí óc đưọc sáng suốt, tánh tình thuần hậu và nhất
là tập thói quen nếp sống thanh bạch, ăn uống giản dị ,thực hiện
hạnh ''ít muốn , biết đủ'' của người con Phật.
C: còn nữa ! Ăn chay đúng chánh
pháp là ăn chay mà không chấp vào chuyện này, không chê bai người
không ăn chay, không ''nhiều chuyện'' kiêng cử đủ thứ như chén đủa
,soong nồi v.v.. phải để riêng làm phiền đến mọi người trong gia
đình, trong tập thể. . . diều cốt yếu là mình mượn phương tiện ăn
chay để mở rộng tâm từ.
A: vậy các bạn có biết thường
người ta ăn chay mấy ngày mỗi tháng không?
B: ăn chay 2 ngày 1 tháng thì
ăn vào ngày Rằm ( 15 Âm lịch) và mồng Một ; ăn 4 ngày thì thêm 14 và
30 _tháng thiếu thì ngày 29 tức là 30 đó; 6 ngày thì thêm mồng 8 và
23 ; 10 ngày thì thêm 18,24 và 28,29 (hay 27.28 tháng thiếu) ; tóm
lại nếu ăn chay 10 ngày thì vào những ngày : 1,8,14, Rằm, 18,23,24 ,
28,29,30 (hay 27,28,29 tháng thiếu )
C: như vậy buổi thảo luận về Ăn
chay ăn mặn hôm nay cũng tạm đầy đủ phải không các bạn?
Chúng ta hãy tạm biệt nhau và
xin hẹn lần sau nha!
Tài liệu tham khảo: bài viết của :
1) tiến sĩ Victor A. Gunesekara, người Úc gốc Tích Lan, hiện là giáo
sư đại học Queensland và là tổng thư ký hội Phật Giáo Queensland (
Úc Đại Lợi_ Australia)
2) đại đức Thích Trí Siêu, người Việt, hiện đang tu ở Chùa Linh Sơn
,Paris.
